Компаниялар ўртасида электрон ҳужжат алмашинуви

Биз ЭРИ ва бошқа воситалардан фойдаланиб юридик аҳамиятга эга ҳужжат алмашинувини тақдим этамиз.

Ишни бошлаш

Ўзбекистонда юридик ҳужжат айланмаси ташкил этилиши муаммолари.

dsc_0006

Сўнгги йилларда миллий қонунчилик хўжалик юритувчи субъектларга электрон ҳужжат айланишига, шу жумладан бошланғич бухгалтерия ҳужжатларини алмаштиришга имкон берувчи аниқ ўзгаришлар киритилган.

Масалан, Солиқ кодексининг 222-моддасига киритилган ўзгартишларга кўра, электрон ҳужжат шаклида счет-фактураларни тузиш мумкин. Бошланғич бухгалтерия ҳужжатларини электрон шаклда тузиш ва тақдим этиш имконияти, шунингдек, «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида» ги қонунга (янги таҳрирда) мувофиқ келтирилган.

Эслатиб ўтамиз, электрон ҳужжат айланиши тўғрисидаги қонун ҳужжатларига биноан электрон дастлабки ҳисоб-китоб ҳужжатлари қоғоз шаклидаги ҳужжатларга тенг ва бир хил қонуний кучга эга.

Бугунги кунда бир қатор маҳаллий ташкилотлар электрон воситачиларнинг мавқеини эгаллашга интилмоқда, бу эса, афсуски, мамлакатимизда ҳали тўлиқ ривожланмаган. Ушбу соҳани ривожлантириш учун, бизнинг фикримизча, контрагентларни одатий иш жараёни мураккаброқ эканлигини тушунтиришимиз керак. Баъзи бир жараёнлар (масалан, электрон ҳисоб-фактура билан ишлаш) ҳали мураккаброқ, аммо олинган тажриба, бухгалтерия ҳисоби ва молиявий ҳисобни автоматлаштиришнинг бошқа жиҳатлари билан боғлиқ бўлганидек, уларни соддалаштиради.

Иформатсион воситачилар томонидан тақдим этилаёткан тизимларни такомиллаштириш бу иш жараёниниг асосий қисимларидан биридир. Информацион воситачилат томонидан тақдим этилаёткан тизимлар ёрдамида электрон ахборот алмашув тизим мижозлари , ҳужжатларни юклаш, Электрон рақамли имзо билан тасдиқлаш ва ўз контрагентларига жўнатиш имкониятига эга бўладилар.

Шу нуқтаи назардан, Space Online Generation Ltd. томонидан ишлаб чиқилган ва мижозларига электрон ҳужжатларни яратиш, олиш, юбориш ва этказиб бериш, шу жумладан бухгалтерия ҳисоби “бошланғич” деб номланган “Faktura.uz” ахборот тизимидан фойдаланиш мумкин. “Faktura.uz” ахборот тизими “анъанавий” ҳужжатларни (счет-фактуралар, шартномалар ва бошқалар) электрон ҳужжат айланишидан ташқари, миллий валютада корпоратив пластик карталардан фойдаланган ҳолда товарларни тўлашда тўлов терминалларини текширишни автоматлаштириши мумкин. Бу эса бухгалтерларни ушбу операциялар учун қоғозларни текшириш ва сақлаш билан боғлиқ мунтазам ишлардан озод қилиш имконини беради.

Ҳужжатларни этказиб бериш ва сақлаш барча асосий бухгалтерия ҳужжатлари учун аҳамиятлидир, бу фақат бирламчи бухгалтерия ҳужжатларига тенг бўлган корпоратив банк карталарини текшириш учун эмас. Шу билан бирга, электрон ҳужжатнинг барча комплекс хусусиятлари ва электрон ҳужжат айланишидан фойдаланиш мумкин бўлган афзалликлари ҳақида гапирганда, қуйидагиларга алоҳида эътибор қаратилади:

Албатта, бу имкониятлар ҳамамси эмас, хар бир ташкилот ўзи учун алоҳида қулайлик ва қўшимча имкониятлар топиши мумкин.  Бироқ, бир нарса аниқ: бухгалетерия ҳисоб-китобларида ҳужжатларни электрон тарзда айрибошлаш унинг барча иштирокчилари учун фойдали.

Бехзод Ахмедов

Ҳуқуқшунослик фанлари номзоди

“Солиқ ва божхона янгиликлари” газетаси 2016 йил 29 ноябр.